Rezidentlik haqida ikki xil noto'g'ri tasavvur bor. Birinchisi — «bu faqat dasturiy ta'minot sotadigan kompaniyalar uchun». Ikkinchisi — «u yerda soliq umuman yo'q». Ikkalasi ham to'liq to'g'ri emas, va farqni bilish byudjet qaroriga bevosita ta'sir qiladi.
Rezidentlik qanday imtiyoz beradi?
Quyidagilar rasmiy manbada — O'zbekiston IT autsorsing portalining davlat qo'llab-quvvatlash bo'limida — ko'rsatilgan imtiyozlar. Boshqa raqamlarni qo'shmaymiz, chunki ular tasdiqlanmagan.
- +Foyda solig'idan ozod qilish.
- +Mol-mulk solig'idan ozod qilish.
- +Bojxona to'lovlaridan ozod qilish.
- +Olib kirilayotgan uskuna uchun qo'shilgan qiymat solig'idan ozod qilish.
- +Virtual ofis huquqi — rezident bo'lish uchun alohida jismoniy ofis talab qilinmaydi.
- +Chet ellik mutaxassisni alohida ruxsatnomasiz ishga jalb qilish imkoniyati.
Muhim izoh: bu ro'yxatga kirmagan hamma narsa odatdagidek qoladi. Xodimlar ish haqi bo'yicha majburiyatlar, ijtimoiy to'lovlar va boshqa soliqlar alohida hisoblanadi — ularning amaldagi tartibini buxgalteringiz bilan tasdiqlang.
Imtiyozdan qancha tejaladi?
Bu savolga universal javob yo'q, lekin formula oddiy. Tejamkorlik — imtiyozga kiruvchi soliqlar bazasini amaldagi stavkaga ko'paytirish.
Stavkalarni amaldagi Soliq kodeksidan yoki buxgalteringizdan oling — ular faoliyat turiga qarab farq qiladi va o'zgarib turadi. Biz bu yerda stavka yozmaymiz, chunki eskirgan raqam noto'g'ri qarorga olib keladi.
Misol shakli shunday: agar yillik soliqqa tortiladigan foydangiz 800 000 000 so'm bo'lsa va amaldagi foyda solig'i stavkasi 15% bo'lsa, faqat shu moddadan tejamkorlik 120 000 000 so'mni tashkil qiladi. O'z foydangizni va o'z stavkangizni qo'yib chiqing.
Endi eng muhim qadam: chiqqan summani ma'muriy xarajat bilan solishtiring. Agar tejamkorlik alohida yuridik shaxs yuritish, buxgalteriya va hisobot xarajatlaridan kam bo'lsa — rezidentlik sizga foyda keltirmaydi.
Kim rezident bo'la oladi?
Asosiy shart — faoliyat turi. Kompaniya dasturiy mahsulot yoki IT xizmat ishlab chiqarishi va sotishi kerak. Bu dasturiy ta'minot, mobil ilova, veb-platforma, ma'lumotlar bilan ishlash, dizayn va IT autsorsing bo'lishi mumkin.
Ko'pchilik e'tibordan chetda qoldiradigan nuqta shu: talab kompaniya tarixiga emas, faoliyat predmetiga qo'yiladi. Ya'ni savdo yoki ishlab chiqarish kompaniyasi ham o'z IT bo'limini alohida yuridik shaxsga ajratib, shu orqali rezidentlikka kirishi mumkin.
Bu sxema ikkita shart bilan ishlaydi. Birinchisi — yangi yuridik shaxs haqiqiy faoliyat yuritishi, shartnomalar va hisobot bo'yicha mustaqil bo'lishi kerak. Ikkinchisi — ichki xizmatlar bozor narxida rasmiylashtirilishi shart. Qog'ozdagi bo'linish emas, real bo'linish talab qilinadi.
Amaliy maslahat: bu qadamni buxgalter va yurist bilan birga rejalashtiring. Ikki yuridik shaxs o'rtasidagi ichki shartnomalar, transfert narxlari va hujjat aylanishi keyinchalik tekshiruvda ko'riladigan asosiy joy bo'ladi. Boshidan to'g'ri qurilgan sxemani keyin tuzatishdan ko'ra arzonroq.
Ariza va hujjatlar tartibi qanday?
Tartib bosqichma-bosqich va uni odatda buxgalter yoki yurist bilan birga o'tish kerak. Quyidagi ketma-ketlik amaliyotimizdan olingan.
- Faoliyat turini aniqlang va u rezidentlik uchun ruxsat etilgan yo'nalishlarga kirishini tekshiring.
- Kerak bo'lsa alohida yuridik shaxs tashkil eting yoki mavjudining ustav faoliyatini moslashtiring.
- Ariza va ta'sis hujjatlarini tayyorlang: guvohnoma, STIR, ustav, rahbar ma'lumotlari, bank rekvizitlari.
- Faoliyat rejasi va mahsulot tavsifini tayyorlang — bu hujjat ko'pincha yetishmaydi va jarayonni cho'zadi.
- Arizani IT Park direksiyasiga topshiring va ko'rib chiqish natijasini kuting.
- Ijobiy qaror chiqqach, hisobot tartibini buxgalteriyaga kiriting — rezidentlik doimiy majburiyatlar bilan keladi.
Muddat bo'yicha aniq kafolat berilmaydi va u hujjatlar to'liqligiga bog'liq. Amaliy tavsiya: rejani rezidentlik olinishiga bog'lab qo'ymang — ishni parallel olib boring.
Rezidentlikning doimiy majburiyatlari nimadan iborat?
Imtiyoz bepul emas — u hisobot va muvofiqlik yuki bilan keladi. Bu qismni oldindan bilish qaror uchun imtiyozlar ro'yxatidan kam ahamiyatli emas.
- +Belgilangan davriylikda hisobot topshirish va faoliyat ko'rsatkichlarini tasdiqlash.
- +Faoliyat turini saqlash — daromadning asosiy qismi ruxsat etilgan yo'nalishdan kelishi kerak.
- +Direksiyaga ajratma to'lash. 2026-yilda bu tartib o'zgargani haqida ma'lumotlar tarqaldi, lekin biz tasdiqlovchi hujjat raqamini topa olmadik — shuning uchun bu yerda raqam keltirmaymiz. Amaldagi miqdor va tartibni rasmiy manbadan tekshiring.
- +Alohida yuridik shaxs bo'lsa — mustaqil buxgalteriya, bank hisobi va hujjat aylanishi.
- +Talablar buzilganda rezidentlik to'xtatilishi mumkin, shu sababli muvofiqlikni kuzatib borish kerak.
Rezident va oddiy kompaniya: nima farq qiladi?
Quyidagi jadval qarorni tez qabul qilish uchun. U raqam bermaydi — u qaysi moddalarni o'z hisobingizda taqqoslash kerakligini ko'rsatadi.
| Modda | IT Park rezidenti | Oddiy kompaniya | Nimani hisoblash kerak |
|---|---|---|---|
| Foyda solig'i | Ozod qilingan | Umumbelgilangan tartibda | Yillik soliqqa tortiladigan foyda × amaldagi stavka |
| Mol-mulk solig'i | Ozod qilingan | Umumbelgilangan tartibda | Mol-mulk bazasi × amaldagi stavka |
| Uskuna import qilish | Bojxona to'lovi va QQS dan ozod | To'liq to'lanadi | Yaqin 2 yilda rejalashtirilgan import qiymati |
| Ofis | Virtual ofis yetarli | Jismoniy manzil talab qilinadi | Ofis ijarasidagi tejamkorlik |
| Chet ellik mutaxassis | Alohida ruxsatnomasiz jalb qilish mumkin | Umumiy tartibda rasmiylashtiriladi | Rasmiylashtirishga ketadigan vaqt va xarajat |
| Ma'muriy yuk | Hisobot, ajratma, faoliyat turini saqlash | Odatdagi hisobot | Buxgalteriya va yuridik xizmat yillik narxi |
Qachon rezidentlik sizga ortiqcha bo'ladi?
Bu bo'limni ko'p manba yozmaydi, lekin amaliyotda eng ko'p kerak bo'ladigan qism aynan shu. Quyidagi holatlarda rezidentlik tejamkorlikdan ko'ra ko'proq vaqt oladi.
- +Jamoangiz kichik va foyda kam. Foyda solig'i imtiyozi soliqqa tortiladigan foydaga bog'liq — foyda kichik bo'lsa, tejamkorlik ham kichik bo'ladi.
- +Tizim faqat ichki foydalanish uchun. Agar dasturiy mahsulot sotilmasa va faqat o'z jarayoningizga xizmat qilsa, faoliyat turi bo'yicha shart bajarilmasligi mumkin.
- +Alohida yuridik shaxs yuritishga resurs yo'q. Ikkinchi buxgalteriya, ikkinchi hisobot va ichki shartnomalar — bu doimiy xarajat.
- +Rejangiz bir yildan qisqa. Ariza, tashkil etish va sozlash vaqti qisqa loyihada o'zini oqlamaydi.
- +Asosiy daromadingiz boshqa yo'nalishdan keladi va uni ajratish biznes mantiqini buzadi.
Oddiy tekshiruv: yillik tejamkorlikni hisoblang va undan alohida yuridik shaxsning yillik ma'muriy xarajatini ayiring. Natija musbat va sezilarli bo'lsagina rezidentlik iqtisodiy ma'noga ega. Farq kichik chiqsa, qarorni keyingi yilga qoldiring — foyda o'sganda hisob o'zi o'zgaradi.
Rezidentlikka bormasangiz nima yo'qotasiz?
Yo'qotish ikki xil. Birinchisi to'g'ridan-to'g'ri: yuqoridagi formula bo'yicha hisoblangan soliq summasi har yili to'lanib boraveradi. Foydasi katta IT kompaniyasi uchun bu sezilarli raqam.
Ikkinchisi ko'rinmasroq — kadr va uskuna masalasi. Chet ellik mutaxassisni jalb qilish va texnikani import qilish bo'yicha yengillik bo'lmasa, o'sish bosqichida har ikkala jarayon ham sekinlashadi. Bu pul emas, vaqt yo'qotish, lekin u ham narxga aylanadi.
Imtiyoz o'z-o'zidan foyda emas. Foyda — tejalgan summa ma'muriy yukdan katta bo'lgandagina paydo bo'ladi.
Qaror uchun to'rtta savol
- Dasturiy mahsulot yoki IT xizmatingiz sotiladimi yoki faqat ichkarida ishlatiladimi?
- Yillik soliqqa tortiladigan foydangiz qancha va imtiyozdan qancha tejaladi?
- Alohida yuridik shaxsni yuritishga sizda resurs bormi?
- Rejangiz gorizonti bir yildan uzunmi?
Birinchi savolga «sotiladi», ikkinchisiga sezilarli summa va qolgan ikkitasiga «ha» javobi chiqsa — rezidentlik sizga foydali. Aralash javoblarda avval hisobni yakunlang, keyin ariza bering.